shadow

Hoe vier je Rijnlands carnaval?

In Nederland kennen we twee hoofdvarianten op het carnavalsfeest: het Bourgondisch- en het Rijnlands carnaval. In de hoofdlijnen komen beide feesten met elkaar overeen, maar er zijn ook enkele verschillen. Hieronder lees je meer over het Rijnlands carnaval.

Vanuit Venetië…

In de Middeleeuwen werd carnaval heel groot gevierd in Venetië. Kenmerkend voor deze viering was het gebruik van uitgebreide kostuums en maskers. Hierdoor was men niet meer in een oogopslag te herkennen. Je sociale status kon verborgen worden, en je hoefde je niet te schamen voor jouw baldadige gedrag tijdens het feest. Carnaval kreeg hierdoor een licht rebellerend karakter.

via Keulen…

Deze traditie uit de Italiaanse stad heeft in de negentiende eeuw veel invloed gehad op de carnavalsviering in het westen van Duitsland. Met name in de deelstaat Noordrijn-Westfalen namen ze het feest uit Venetië als inspiratie om op ludieke wijze te protesteren tegen de Pruisen, die het gebied hadden ingenomen. Dit is nog goed te zien tijdens het jaarlijkse carnaval in Keulen.

…naar Nederland

In Nederland wordt deze variant gevierd in Limburg en het oosten van Noord-Brabant. In het algemeen geldt, hoe dichter de plek naar de Duitse grens ligt, hoe Rijnlandser het feest wordt gevierd. In Nederland is het feest echter wel een stuk informeler. Verenigingen organiseren bijvoorbeeld feesten voor zowel leden als niet-leden. Hieronder worden een paar specifieke kenmerken van het Rijnlands carnaval gegeven.

  • Oude Wijven: In week voordat carnaval begint zijn er Oude Wijvenavonden. Op straat en in de kroegen vind je verklede vrouwen. Alle mannen worden vernederd door het afknippen van hun stropdas of schoenveters, en weggejaagd.
  • Carnavalsverenigingen: De meeste steden of dorpen in deze regio hebben meerdere carnavalsverenigingen. Ze bestaan al lang en hebben hun eigen tradities. Elke vereniging organiseert haar eigen activiteiten.
  • Kleding: Net als in Venetië, vind je bij het Rijnlands carnaval uitgebreide kostuums. Mensen kopen deze in speciale winkels, of maken het zelf. Zolang ze maar origineel zijn. In plaats van maskers wordt er schmink gebruikt.
  • Kleuren: De traditionele kleuren zijn rood, geel en groen.

Plaatsnamen: Het veranderen van de plaatsnamen is een Bourgondische traditie. Plaatsen zoals Maastricht en Venlo hebben daarom geen alternatieve carnavalsnaam.

Bourgondisch carnaval

Carnaval is van oorsprong een katholiek feest. De traditie wordt voorafgaand gevierd aan Aswoensdag. De traditie duurt van zondag tot en met dinsdagavond gevierd. Na dinsdagavond gaat men 40 dagen vasten. Er zijn twee soorten carnaval in Nederland die we vieren, namelijk het Rijnlandse carnaval en de bourgondische carnaval. Ik ga in dit artikel het over de Bourgondische variant hebben.

Wat is bourgondisch carnaval?

Bourgondisch carnaval wordt over het algemeen in Noord-Brabant, Gelderland (Land van Maas en Waal) en Katholiek Zeeuws-Vlaanderen gevierd. Deze variant van carnaval vind haar oorsprong in de welvarende steden van het Hertogdom Brabant en de Graafschap Vlaanderen plaats in de Bourgondische Nederlanden. Van oorsprong was de insteek dat iedereen verkleed ging en elkaar belachelijk ging maken. Door de grote armoede die heerste in Brabant vanaf de bloeitijd van de Gouden Eeuw tot pakweg de Tweede Wereldoorlog wordt het gekenmerkt door eenvoudige kostuums (boerenkiel met zakdoek is het meest iconisch). Tijdens carnaval zijn er een aantal gebruiken en gewoonten, u kunt ze hieronder lezen:

  • Carnavalsstichting: De belangrijke activiteiten zoals de sleuteloverdracht, optochten en de pronkzitting wordt meestal georganiseerd door één carnavals vereniging per dorp of stad;
  • Alternatieve plaatsnamen: Het is gebruikelijk voor steden en dorpen om de plaatsnamen te veranderen tijdens carnaval. Enkele voorbeelden zijn het Kielegat (Breda), Kruikestad (Tilburg), Oeteldonk (’s Hertogenbosch) en Zandhazendurp (Rosmalen);
  • Motto: Ook is er vaak dat verenigingen of dorpen/steden een eigen motto hebben. Dit is meestal een uitspraak in het dialect van de dorp/stad van de plaatselijke bevolking. Er is geen landelijke vastgesteld. En tot slot
  • Kleding: Traditionele kleding bestaat uit oude kledingstukken, gordijnen, oude kielen etc. Vooral in het westen van Noord-Brabant is dit gewoonlijk. Tegenwoordig zie je vaak complete pakken die bij een carnavalswinkel gekocht zijn of verkleedwinkels. Wat wel heel anders is aan bourgondisch carnaval, is dat de kostuums vaak dikker zijn dan de kostuums van mensen die Rijnlands carnaval vieren. Bourgondisch carnaval wordt voornamelijk buiten gevierd en het Rijnlandse carnaval voornamelijk binnen, dus heb je ook minder kleding nodig om jezelf warm te houden.